Wpisy z kategorii: Prawo dronowe

Co prawo unijne mówi o modelarstwie lotniczym?

Do bezzałogowych statków powietrznych kojarzonych zwykle z urządzeniami wielowirnikowymi zalicza się również sterowane modele latające. Z uwagi na specyfikę modelarstwa przepisy przyznają podmiotom organizującym działania hobbystów – klubom i stowarzyszeniom – szczególny status. Dzisiejszy wpis poświęcony jest jego omówieniu.

Kluby i stowarzyszenia uwzględniono w preambule

Problematyka modelarstwa lotniczego została szerzej uregulowana w Rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/947. O tym, że prawodawca unijny traktuje ją priorytetowo, świadczy jeden z zapisów preambuły aktu. W pkt 27 czytamy: „...należy zapewnić płynne przejście od różnych krajowych systemów do nowych unijnych ram regulacyjnych, tak aby kluby i stowarzyszenia modelarstwa lotniczego mogły nadal działać w taki sam sposób jak obecnie, uwzględniając także dotychczasowe najlepsze praktyki istniejące w państwach członkowskich”. Powyższy fragment można rozumieć jako deklarację ograniczenia zakresu prawnej ingerencji w sytuację pilotów działających w ramach klubów i stowarzyszeń modelarskich. Prawodawca unijny uwzględnia tym samym wyższy – w porównaniu do „standardowych” pilotów BSP – stopień profesjonalizacji użytkowników modeli. W jaki sposób ta deklaracja przekłada się na zawarte w rozporządzeniu przepisy?

Specjalny status = obowiązki i uprawnienia

Kluczowy okazuje się artykuł 16 rozporządzenia, który powierza zadanie uregulowania operacji wykonywanych w ramach klubów i stowarzyszeń organom krajowym. Ujmując rzecz ściślej, podmiot zajmujący się modelarstwem lotniczym może wystąpić do organu – w przypadku Polski jest nim Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego – o wydanie specjalnego zezwolenia, w którym zostaną ustalone warunki wykonywania lotów. Co ważne, to podmiot starający się o zezwolenie określa kwestie organizacyjne, takie jak minimalny wiek pilotów przyjęte cele działania czy sposoby ich realizacji. Innymi słowy, kluby i stowarzyszenia mogą do pewnego stopnia dowolnie kształtować własny status prawny. Dowolność nie jest oczywiście absolutna – ograniczają ją przewidziane w artykule 16. obowiązki. Podmioty powinny m.in.: informować członków o treści zezwolenia, gwarantować wsparcie dla pilotów w zakresie nabywanych kompetencji czy podejmować działania w przypadku naruszeń zezwolenia. 

Kluby i stowarzyszenia – czyli kto?

W polskim systemie prawnym klubom i stowarzyszeniom, o którym mowa w rozporządzeniu, odpowiadają podmioty kilku rodzajów: 1) kluby sportowe w rozumieniu Ustawy o sporcie, 2) stowarzyszenia rejestrowe i 3) stowarzyszenia zwykłe – sposób działania dwóch ostatnich podmiotów reguluje przede wszystkim ustawa...

[Czytaj więcej...]

Dron to nie zabawka. Czy aby na pewno?

Dzisiejszy wpis poświęcony jest zabawkom. Nie chodzi jednak o jakiekolwiek zabawki, lecz te, o których mowa w Dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/48/WE z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa zabawek. Przepisy wskazanego aktu, zwanego niekiedy dyrektywą zabawkową, powinny zainteresować wszystkich użytkowników dronów. Dlaczego? Zapraszam do lektury.

Obowiązkowa rejestracja operatora BSP – kiedy?

Zacznijmy od przypomnienia. Obowiązujące obecnie przepisy określają minimalny wiek pilota drona, wymagany do odbywania lotów – wynosi on 16 lat. Oprócz tego operatorzy dronów podlegają obowiązkowi rejestracji. Obowiązek ten powstaje, jeśli: masa urządzenia wynosi 250 g bądź więcej lub energia kinetyczna, którą podczas uderzenia może przekazać człowiekowi wynosi więcej niż 80 dżuli, masa urządzenia wynosi mniej niż 250 g, lecz jest ono wyposażone w czujnik zdolny do zbierania danych osobowych (np. kamerę). Prawo unijne przewiduje kilka wyjątków od wskazanych regulacji. Jeden z nich dotyczy właśnie dronów zabawkowych.

Kiedy mamy do czynienia z dronem-zabawką?

W artykule 1. dyrektywy zabawkowej czytamy, że ma ona zastosowanie do produktów zaprojektowanych lub przeznaczonych, wyłącznie lub nie, do użytku podczas zabawy przez dzieci poniżej 14 roku życia (zwanych dalej „zabawkami”). Jakie urządzenia mogą zostać określone mianem zabawek? Ustawodawca unijny odpowiada na to pytanie jedynie pośrednio, załączając do dyrektywy wykaz produktów, których nie wolno uznać za zabawki w rozumieniu aktu (załącznik I), a także wymagania szczegółowe w zakresie bezpieczeństwa (załącznik II). Ponadto, jak wskazuje artykuł 4. dyrektywy, na producentach, wprowadzających swoje zabawki do obrotu, spoczywa obowiązek zaprojektowania i wytworzenia ich z zgodnie z drugim ze wskazanych załączników oraz zapowiadającym go artykułem 10. Co to oznacza w praktyce? To producent podejmuje każdorazowo decyzję, czy dron jest zabawką, ponosząc jednocześnie odpowiedzialność za ewentualne naruszenia przepisów dyrektywy. Warto dodać, że drony uznane za zabawki powinny być oznaczane klasą C0 przeznaczoną dla urządzeń ważących mniej niż 250 g – BSP o większej masie nie mogą być traktowane jako zabawki w rozumieniu dyrektywy.

Zabawkowe drony bez rejestracji

Jeśli producent wskaże na opakowaniu produktu, że dron jest zabawką i może być użytkowany przez osoby poniżej 14 roku życia, wówczas pilot nie musi dokonywać rejestracji. Z obowiązku rejestracji zwolnione są nawet te osoby, których urządzenia zostały wyposażone w...[Czytaj więcej...]

Odpowiedzialność karna pilota drona

Niekiedy zdarza się, że w obliczu zmian społecznych czy postępu technicznego dotychczas obowiązujące normy prawne znajdują zastosowanie w sprawach wcześniej niewystępujących, dotyczą nowych sytuacji życia codziennego. Tak dzieje się w przypadku niektórych norm prawa karnego, których zakres zastosowania od pewnego czasu obejmuje przestępstwa popełniane przy użyciu bezzałogowych statków powietrznych (BSP), czyli popularnych dronów. W artykule wskazuję i charakteryzuję trzy grupy takich norm wyrażonych w przepisach Ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze (u.p.l) i przepisach Kodeksu karnego (k.k.).

Przepisy karne w prawie lotniczym (art. 211. i 212. u.pl)

Sytuacje, w których możliwe będzie zastosowanie wyrażonych w u.p.l. norm do przestępstw popełnionych przez użytkowników dronów, zostały określone w przepisach art. 211 i 212. Przykładowo, zgodnie z przepisem art. 211 ust. 1. pkt 1. u.p.l. karze grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do roku podlegać będzie operator BSP, który odbywa lot przy użyciu drona, który nie posiada wymaganej zdatności do lotów lub niezgodnie z ograniczeniami określonymi w świadectwie zdatności do lotów. Z pierwszą sytuacją będziemy mieć do czynienia wtedy, gdy użytkownik drona korzystał z uszkodzonego urządzenia, z drugą na przykład wtedy, gdy zamiast lotu wykonywanego w zasięgu wzroku (VLOS) pilot, nie mając do tego uprawnień, używał drona poza zasięgiem wzroku (BVLOS) [1,2]. Jeśli zaś chodzi o przepisy art. 212, odpowiedzialność pilota BSP zaktualizuje się m.in. w przypadku, gdy wykonując lot, przekroczy on granicę państwową bez wymaganego zezwolenia lub z naruszeniem ustalonych w nim warunków (art. 212 ust. 1. pkt 1. lit. b u.p.l.) bądź naruszy przepisy dotyczące ruchu lotniczego obowiązujące w obszarze, w którym lot się odbywa (art. 212 ust. 1. pkt 1. lit. a u.p.l.). Drugi ze wskazanych przepisów znajdzie zastosowanie np. wtedy, gdy osoba używa drona w strefie kontrolowanej lotniska bez uzyskania zgody [2,3]. Sprawca przestępstw określonych w art. 212 u.p.l. podlega karze pozbawienia wolności do 5 lat.

Loty BSP a Kodeks karny – uszczerbek na zdrowiu (art. 156. i 157. k.k.)

Pilot drona powinien również liczyć się z możliwością naruszenia norm wyrażonych w Kodeksie karnym. W sytuacji, gdy w następstwie lotu dojdzie do ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w postaci:
  • pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia.
  • ...
[Czytaj więcej...]