Procedura uzyskania zgody do lotów BVLOS

Adw. Kamil Wasilewski20 lutego 2019Komentarze (0)

W ostatnim wpisie na blogu opisałem najważniejsze zmiany w prawie dronów, które weszły w życie 31 stycznia br. Zakres zmian jest bardzo duży, a przepisy znacząco ułatwią życie wielu użytkownikom dronów. W jednym artykule nie sposób jednak opisać wszystkie zmiany szczegółowo. Z tego powodu chciałbym ponownie odnieść się do nowelizacji i szczegółowo opisać procedurę uzyskania zgody do lotów BVLOS. W kontekście lotów poza zasięgiem wzroku zmieniło się najwięcej. Wprowadzono wiele ułatwień, dlatego myślę, że warto krok po kroku opisać tę procedurę. Warto wspomnieć, że 6 lutego br. Urząd Lotnictwa Cywilnego (dalej: ULC) zorganizował seminarium dla branży lotnictwa cywilnego, podczas którego opisał wszystkie zmiany. Jeżeli ktoś z Państwa ma czas – zachęcam do obejrzenia. Ja natomiast powracam do tematu wpisu i opiszę jak wygląda procedura uzyskania zgody do lotów poza zasięgiem wzroku.

Krok 1 – rejestracja drona

Aby móc wykonywać loty BVLOS, BSP trzeba wpisać do ewidencji statków powietrznych. Instrukcja rejestracji przedstawiona jest na stronie ULC. W przypadku pierwszej rejestracji drona, należy złożyć wniosek o wpis do ewidencji, a także o rezerwację znaku rozpoznawczego dla BSP. Dodatkowe wymagania to 2 zdjęcia drona i dokument potwierdzający własność drona. Chodzi tu przede wszystkim o fakturę, czy umowę sprzedaży. Koszt całego wniosku to 34 zł. Procedura trwa do 30 dni. Zgodnie ze stanowiskiem ULC procedura będzie w praktyce trwała ok. 7 dni.

Krok 2 – złożenie wniosku o zgodę na wykonywanie lotów BVLOS

W tym kroku należy wskazać swoje dane jako podmiotu, który ma zamiar wykonywać loty BVLOS. We wniosku trzeba zaznaczyć, jakie rodzaje lotów będą wykonywane (kategorie lotów BVLOS opisałem w poprzednim artykule). ULC wymaga wskazania nr PKD (Polska Klasyfikacja Działalności), który będzie wykorzystywany do lotów BVLOS. Brak wskazania PKD wydłuży procedurę, ponieważ ULC będzie wtedy samodzielnie ustalać tę kwestię. Podajemy tu również listę BSP, które będą wykorzystywane do lotów. Wniosek powinien zawierać dane osoby, która będzie obecna przy oględzinach drona. Należy pamiętać, że taki wniosek musi podpisać osoba (osoby) uprawniona do reprezentacji firmy (zgodnie z KRS / CEIDG).

W przypadku wykonywania lotów BVLOS wymagających współpracy ze służbami, np. policją, strażą pożarną, lub centrum kryzysowym, ULC sugeruje, aby do wniosku dołączyć kopię umowy z takim podmiotem. Z uwagi na to, że nowe przepisy nie regulują tej kwestii, załączenie takiego dokumentu zdecydowanie ułatwi podjęcie decyzji ULC o wydaniu zgody na loty poza zasięgiem wzroku.

Jednym z najważniejszych elementów wniosku jest jeden z załączników, a mianowicie – instrukcja operacyjna. Zgodnie ze stanowiskiem ULC, będzie ona poddawana szczegółowej analizie. Dokument będzie sprawdzony pod kątem tego, czy podmiot uwzględnia specyfikę lotów, które chce wykonywać oraz czy jego działalność umożliwia takie loty. Instrukcja operacyjna będzie oczywiście badana również pod kątem bezpieczeństwa i zgodności ze wskazanym wcześniej PKD.

Procedura uzyskania zgody do lotów BVLOSKrok 3 – oględziny drona

W przypadku otrzymania decyzji pozytywnej, ULC ustala termin i miejsce oględzin BSP. Zgodnie ze stanowiskiem ULC, jeżeli dron będzie typowy, znany już dla ULC, oględziny najczęściej będą odbywać się w siedzibie ULC. Jeżeli nasz BSP będzie nietypowy (np. z uwagi na rozmiar) oględziny mogą być wykonane w innym miejscu.

Podczas oględzin pracownicy ULC dokładnie sprawdzą drona. Od podstawowych danych takich jak: nazwa, kategoria, masa startowa, czy nr seryjny po szczegółowe dane dotyczące jego wyposażenia, m.in.:

  • oświetlenie,
  • zachowanie, monitorowanie i rejestrowanie parametrów lotu,
  • lokalizacja podstawowa i awaryjna,
  • wykonanie procedury awaryjnej,
  • kamera,
  • prędkość maksymalna,
  • maksymalny czas lotu.

Oględziny mogą przybrać formę testów. Jednym z kluczowych elementów oględzin jest zaprezentowanie działania lokalizatora awaryjnego. Testy będą rejestrowane przez pracowników ULC.

Krok 4 – wydanie decyzji, poinformowanie PAŻP

Jeżeli oględziny zakończą się pozytywnie, zostanie wydana decyzja administracyjna zawierająca zezwolenie na wykonywanie lotów BVLOS na okres 12 miesięcy. ULC powiadamia Polską Agencję Żeglugi Powietrznej (dalej: PAŻP) o wydanej decyzji.

Krok 5 – komunikacja z PAŻP

Jeżeli procedura uzyskania zgody na loty BVLOS w ULC zakończyła się decyzją pozytywną, szczegóły konkretnych lotów ustalamy już z PAŻP. Wszelkie przydatne informacje można znaleźć na zaktualizowanej stronie PAŻP. Przypominam, że obecnie o planowanym locie BVLOS, należy powiadomić PAŻP minimum 7 dni przed jego terminem. W przypadku lotów operacyjnych termin może być krótszy niż 7 dni. Następnie PAŻP będzie zgłaszać ewentualne uwagi do planowanego lotu.

PAŻP będzie publikować informacje o lotach podając takie dane jak: trasa / obszar lotu, wysokość lotu nad uśrednionym poziomem morza (AMSL należy wskazać we wniosku, a także wykazać, że nie będzie ona przekraczać 120 m), planowany czas lotu, znak rozpoznawczy BSP.

PAŻP potwierdził, że jest w trakcie wprowadzania systemu teleinformatycznego za pomocą, którego będzie można zgłaszać loty BVLOS. Jednak do momentu jego uruchomienia komunikacja z PAŻP będzie możliwa za pomocą e-maila. Wycofano możliwość komunikacji przez fax (część podmiotów dalej komunikowała się w ten sposób).

Procedura uzyskania zgody na loty BVLOS – podsumowanie

Szczegółowe wymagania lotów BVLOS można znaleźć na stronie PAŻP. Nie będę ich zatem powielał. Wpis chciałem szczególnie poświęcić samej procedurze uzyskania zgody w ULC, a nie zgłaszania poszczególnych lotów w PAŻP. Niedługo będziemy mogli w praktyce zobaczyć zastosowanie nowych przepisów. PAŻP oficjalnie potwierdził, że będzie sukcesywnie wprowadzać nowe usprawnienia, aby zgłaszanie lotów było szybsze i prostsze. W planach jest wprowadzenie ogólnopolskiego systemu UTM, który usprawni zgłaszanie lotów, a także powołanie w PAŻP komórki przyjmującej zgłoszenia o lotach 24/7. Czas pokaże, jak rzeczywistość zaadaptuje się do nowych przepisów. Branża dronowa rozwija się w Polsce bardzo dynamicznie i nowe przepisy powinny jeszcze bardziej zdynamizować ten rozwój.

Z pewnością większość osób interesujących się dronami wie, że już 31 stycznia wchodzi w życie nowe rozporządzenie. Ze zmianami możemy zapoznać się tutaj: http://dziennikustaw.gov.pl/du/2019/94/1 Nie ma jeszcze tekstu jednolitego aktu, dlatego poniżej opiszę najważniejsze zmiany.

Zmiany w szkoleniach UAVO dla VLOS do 5 kg

Brak badań i konieczności uzyskania orzeczenia

Zgodnie z rozporządzeniem, nie trzeba już będzie robić badań lotniczo-lekarskich i uzyskiwać orzeczenia. Sprawność fizyczną i psychiczną do wykonywania lotów nie będzie sprawdzało już badanie. Wystarczy złożyć oświadczenie na piśmie, że nasz stan zdrowia pozwala na wykonywanie czynności lotniczych bezpiecznie.

Zniesienie egzaminu państwowego

Egzaminy UAVO będą teraz przeprowadzane przez ośrodki szkoleniowe, a nie przez egzaminatorów państwowych. Będą to więc egzaminy „wewnętrzne”, bez konieczności wykazania swoich umiejętności i wiedzy na szczeblu państwowym. Egzaminatorem będzie mógł zostać instruktor posiadający uprawnienia INS przynajmniej od roku.

Przedłużanie uprawnień, kontynuacja szkolenia

Wiele osób zastanawia się, czy ośrodki szkoleniowe będą mogły odnawiać i przedłużać uprawnienia UAVO. Zgodnie ze stanowiskiem ULC ta kwestia pozostaje dalej w rękach egzaminatorów państwowych. Ponadto, jeżeli przed wejściem w życie nowych przepisów odbyliśmy szkolenie, ale nie zdaliśmy jeszcze egzaminu, będziemy mogli podejść do niego w swoim ośrodku po doszkoleniu z nowych regulacji prawnych.

Zmiana minimalnego wieku

Zniesiona zostanie również granica wieku (18 lat), od której można podchodzić do szkoleń UAVO. Od lutego nie będzie żadnej granicy wieku, ma to być po prostu „małoletni„. W prawie polskim małoletni to osoba, która nie skończyła 18 lat. Jednak dopiero od 13 roku życia możemy decydować o sobie (w sposób ograniczony), bowiem nabywamy zdolność do czynności prawnych. Wydaje się zatem, że do szkoleń UAVO będą mogły podchodzić osoby w wieku od 13 do 18 lat, oczywiście za zgodą opiekuna prawnego. Również loty będą musieli odbywać pod nadzorem osoby dorosłej.

Nowe zasady lotów VLOS i BVLOS oraz szkoleń UAVO 2019

Zmiany w lotach VLOS (cel: rekreacyjny lub sportowy)

Na wstępie należy powiedzieć, że w załączniku nr 6 do rozporządzenia opisane są loty VLOS w celach rekreacyjnych lub sportowych, natomiast załącznik nr 6a mówi o lotach VLOS w celach innych niż rekreacyjne lub sportowe.

Omówienie załącznika nr 6

Od lutego oba załączniki będą miały zastosowanie do bezzałogowych statków powietrznych o masie nie większej niż 150 kg (loty VLOS). Załącznik nr 6 dotyczy także BSP o masie nie większej niż 2 kg, używanych w operacjach FVP (z widokiem pierwszej osoby), które są używane do celów rekreacyjnych lub sportowych.

Nowa kategoria lotów FPV – First Person View

To loty przy użyciu gogli, w których widzimy obraz z kamery drona. Dron nie jest zatem w zasięgu wzroku, ale bez problemu można nim sterować. Do tej pory nie było to uregulowane. Takie loty muszą być wykonywane:

  1. do wysokości nie większej niż 50 m nad poziomem terenu,
  2. w odległości poziomowej nie większej niż 200 m od operatora.

Warunki lotów VLOS

Bezpieczna odległość

Dodano termin bezpieczna odległość i zdefiniowano go jako odległość modelu latającego od innych statków powietrznych, przeszkód, osób lub zwierząt, umożliwiającą uniknięcie kolizji, wynikającą z analizy panujących warunków meteorologicznych, otoczenia i przeszkód znajdujących się w obszarze wykonywania lotu oraz od rodzaju używanego modelu latającego i kwalifikacji operatora.

Warunki lotów

Pozostanie wymóg, że w lotach VLOS przynajmniej 1 obserwator (lub operator) musi utrzymać kontakt wzrokowy z dronem. Dodatkowo bezpieczną odległość należy zachować od innych statków powietrznych, przeszkód, osób i zwierząt (jak dotychczas). Z listy usunięto mienie.

Dodatkowo w operacjach bez obserwatora dopuszcza się chwilową utratę kontaktu wzrokowego z dronem, aby sprawdzić parametry lotu, np. na smartfonie.

Strefa P

To tzw. strefa zakazana. W tej kwestii również nastąpi zmiana. Od lutego, jeżeli będziemy latać w odległości 500 m od terenu chronionego nie potrzebujemy już zgody zarządzającego obiektem.

Loty nad konkretnymi terenami i obiektami

Zmodyfikowano listę obiektów/terenów nad którymi nie można latać. Dodano tutaj:

  1. jednostki wojskowe i poligony,
  2. osoby i zgromadzenia osób na wolnym powietrzu, która nie są w dyspozycji lub pod kontrolą operatora,
  3. strefę EP R40 Słupsk.

Dodano również dodatkową regulację:

4.7. Loty nad rurociągami paliwowymi, liniami energetycznymi i liniami telekomunikacyjnymi, zaporami wodnymi, śluzami oraz innymi urządzeniami znajdującymi się w otwartym terenie, których zniszczenie lub uszkodzenie może stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi, środowiska albo spowodować poważne straty materialne, wykonuje się z zachowaniem szczególnej ostrożności.

Odjęto jednak kilka innych obiektów z ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia. Do tej pory nie można było latać nad wszystkimi obiektami z art. 5 ust. 1 i 2 wspomnianej ustawy. Po nowelizacji nie można latać tylko nad tymi z art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. a i b., pkt 2 lit. a i b. oraz pkt 3 lit. a i b.

Zamieszczam link do  ustawy. Proszę zerknąć na art. 5 – wyłączone z możliwości latania są tylko obiekty z wyżej wymienionych punktów i liter. Nad pozostałymi obiektami z art. 5 możemy latać z zachowaniem szczególnej ostrożności.

Zmiany w lotach VLOS (cel inny niż rekreacyjny lub sportowy)

Zakres zmian jest bardzo podobny do załącznika nr 6. Wskażę tu zatem tylko różnice pomiędzy załącznikiem nr 6 (rekreacyjny/sportowy), a załącznikiem nr 6a (inny niż rekreacyjny/sportowy).

Loty FPV

W tej kwestii dodano jeszcze 1 warunek, tj.:

  1. odległość pozioma nie mniejsza niż 100 m od zabudowy miejscowości, miast, osiedli lub od zgromadzeń osób na wolnym powietrzu.

Loty nad konkretnymi obiektami i terenami

Lista obiektów i budynków jest taka sama (mowa tu o art. 5 ustawy o ochronie osób i mienia). Z tym, że tutaj potrzebna jest zgoda na latanie nad obiektami z art. 5 ust. 2 pkt 1 lit. a i b., pkt 2 lit. a i b. oraz pkt 3 lit. a i b.

Nowe zasady lotów VLOS i BVLOS oraz szkoleń UAVO 2019

Zmiany w lotach BVLOS

W tym przypadku załącznik (nr 6b) jest nowy, dlatego dużo łatwiej przeanalizować przepisy, które niedługo wejdą w życie. Ma on zastosowanie do BSP o masie startowej nie przekraczającej 25 kg, wykonujących loty poza strefą wydzieloną z ogólnodostępnej dla lotnictwa przestrzeni powietrznej (o której mowa w art. 126 ust. 4 ustawy – Prawo lotnicze).

Podział lotów BVLOS

Wyróżniono 4 kategorie lotów:

  1. operacyjne – realizowane w ramach lub na potrzeby działań:
    a) lotnictwa państwowego,
    b) Służby Celno-Skarbowej,
    c) związanych z zapobieganiem lub zwalczaniem klęsk żywiołowych lub katastrof,
    d) związanych z systemem opieki zdrowotnej,
    e) poszukiwawczych lub ratowniczych,
    f) związanych z ochroną bezpieczeństwa wewnętrznego państwa,
    g) związanych z rozpoznawaniem zagrożeń z zakresu bezpieczeństwa i ochrony środowiska;
  2. specjalistyczne – realizowane w ramach lub na potrzeby:
    a) dozoru, monitoringu, kontroli lub ochrony:
    – obiektów inżynierii lądowej lub wodnej w rozumieniu PKOB,
    – obszarów leśnych lub wodnych,
    – osób lub mienia,
    b) działań:
    – geodezyjnych,
    – związanych z gospodarką rolną lub leśną;
    c) lotów badawczych, testowych, próbnych lub demonstracyjnych;
  3. automatyczne – realizowane w ramach lub na potrzeby:
    a) dozoru, monitoringu, kontroli lub ochrony:
    – obiektów inżynierii lądowej lub wodnej w rozumieniu PKOB,
    – obszarów leśnych lub wodnych,
    b) działań agrolotniczych,
    c) dostaw medycznych,
    d) lotów badawczych, testowych, próbnych lub demonstracyjnych;
  4. szkoleniowe – realizowane w ramach działalności szkoleniowej, o której mowa w art. 95a ustawy Prawo lotnicze.

Wymagania dotyczące lotów BVLOS

Loty BVLOS mogą wykonywać jedynie podmioty, które uzyskały na to zgodę od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Zgoda wydawana jest na 12 miesięcy. Do wniosku dołączyć trzeba: instrukcję operacyjną, kopie dokumentów potwierdzających kwalifikacje operatorów, ubezpieczenie OC.

Co do zasady, ULC będzie publikować informacje o planowanym locie 2 dni przed dniem jego wykonania. Wszystko będzie odbywało się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, który obecnie jest w fazie testów.

Warunki lotów BVLOS

  1. Co najmniej 7 dni przed planowanym lotem trzeba poinforomować o nim Polską Agencję Żeglugi Powietrznej.
  2. Loty operacyjne, specjalistyczne i szkoleniowe:
    – do wysokości 120 m nad poziomem terenu,
    – z prędkością nie większą niż 150 km/h,
    – dodatkowo loty szkoleniowe: w odległości poziomej co najmniej 150 m od osiedli i innych skupisk ludności oraz w odległości poziomej nie większej niż 500 m od operatora wykonującego lot.
  3. Loty automatyczne:
    – do wysokości 50 m nad poziomem terenu lub do wysokości 50 m nad najwyższą przeszkodą znajdującą się w promieniu 100 m od miejsca wykonywania lotu,
    – w odległości poziomej mniejszej niż 100 m od zabudowy miejscowości, miast, lub osiedli za zgodą i na warunkach władz miejscowości lub miasta,
    – z prędkością do 150 km/h.
  4. W strefach ATZ, D, MATZ, MCTR, P i R – za zgodą zarządzającego strefą.
  5. Wymagane jest noszenie kamizelki ostrzegawczej.

Awaria lub utrata BSP

Załącznik w pkt 5.4 opisuje procedurę zawiadamiania o awariach BSP. W takim przypadku należy poinformować telefonicznie właściwy organ ATS (Air Traffic Service) – tj. PAŻP o:

  • bieżącej lokalizacji,
  • godzinie utraty łączności,
  • ostatniej zarejestrowanej prędkości, wysokości i kursu,
  • przewidywanym czasie do wyczerpania paliwa lub akumulatorów.

Wymagania dotyczące bezzałogowych statków powietrznych do lotów BVLOS

  1. BSP musi być wpisany do ewidencji prowadzonej przez Prezesa ULC, lub do obcego (zagranicznego) rejestru lub ewidencji.
  2. BSP musi być wyposażony w:
    – specjalne światła,
    – urządzenia naziemne lub znajdującego się na jego pokładzie umożliwiające zachowanie założonych parametrów lotu, bieżące monitorowanie lotu, lokalizację podstawową i awaryjną, automatyczne wykonanie procedury awarynej, rejestrowanie parametrów lotu,
    – kamerę.

Szczegółowe wymagania można poznać czytając Rozdział 6 omawianego załącznika.

Dodatkowo rozporządzenie przewiduje obowiązek posiadania i stosowania instrukcji operacyjnej.

Zmiany VLOS, BVLOS, UAVO 2019 – podsumowanie

Zakres zmian jest naprawdę duży. Większość z nich z pewnością przyczyni się do łatwiejszej dostępności szkoleń oraz lotów. Jednocześnie również i bezpieczeństwo lotów powinno się zwiększyć. Czekamy zatem na wejście przepisów w życie i uruchomienia systemu teleinformatycznego pozwalającego rejestrować loty BVLOS.

Ostatnie miesiące są niezwykle intensywne pod względem ważnych wydarzeń w branży dronowej w kraju i na świecie. We wrześniu pisałem o Nowym Rozporządzeniu Bazowym ws. lotnictwa cywilnego, które wprowadza szereg zmian prawnych dotyczących dronów. W tym samym miesiącu w Polsce również miało miejsce niezwykle istotne wydarzenie, a mianowicie na terenie Górnego Śląska powstał Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD). W artykule przybliżę czym jest CEDD oraz jak może pomóc polskim przedsiębiorcom chcącym rozwinąć się w branży bezzałogowych statków powietrznych (BSP).

Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD) w Polsce – co to?

CEDD powstał 12 września 2018 roku na mocy porozumienia prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC), prezesa Polskiej Agencji Żeglugi Powietrznej (PAŻP) oraz Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM). CEDD to miejsce, w którym wszystkie podmioty zainteresowane branżą dronową (m.in. przedsiębiorcy, ośrodki badawcze, instytucje naukowe oraz państwowe, samorządy i inwestorzy) będą mogli testować automatyczne i autonomiczne platformy bezzałogowe.

Ponadto w CEDD będzie możliwość analizowania różnych scenariuszy zastosowania bezzałogowców przed wprowadzeniem ich na rynek komercyjny. CEDD jest również pierwszą w Polsce platformą wymiany wiedzy oraz wsparcia dla pozyskiwania i rozwoju rozwiązań technologicznych, a także płaszczyzną komunikacji i współpracy różnych podmiotów z branży BSP. Polska to jeden z pierwszych krajów w Europie, w którym powstaje tak profesjonalne środowisko do testowania usług oraz technologii bezzałogowych dla różnych zastosowań, w miarę postępującej automatyzacji zarządzania ruchem i autonomii.

Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD) – geneza i zadania

CEDD to świetny projekt, który z pewnością przyspieszy i usprawni rozwój rynku BSP w Polsce. Zapotrzebowanie na tego typu usługi jest coraz większe i z pewnością zainteresowanie bezzałogowcami stale będzie rosnąć. Zgodnie z raportem Instytutu Badań Rynku, Konsumpcji i Koniunktur oraz fundacji Instytut Mikromakro w Polsce w poprzednim roku latało już ponad 100 tys. dronów, a liczba ta stale rośnie.

Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD)

CEDD to solidny punkt podparcia dla rozwoju przedsiębiorstw zainteresowanych wejściem w branżę BSP. Zarówno ULC, jak i PAŻP (czyli jedne z najważniejszych organizacji w kwestii lotnictwa w Polsce) są zaangażowane w powstanie i rozwój CEDD. To z kolei gwarantuje odpowiednie bezpieczeństwo zarówno prawne jak i operacyjne wszelkich działań. Ponadto jest to również pozytywne zjawisko z punktu widzenia wszelkich przyszłych zmian legislacyjnych i barier, które może napotkać rozwijający się rynek BSP w Polsce. CEDD mając silne wsparcie od ULC i PAŻP może mieć dużą siłę przebicia w forsowaniu zmian w celu implementowania ułatwień i usprawnień na rynku BSP.

Jak można przeczytać na stronie CEDD, projekty realizowane w ramach tego przedsięwzięcia z pewnością przyczynią się do wytworzenia w Polsce warunków stabilnego rozwoju technologii bezzałogowych. Rynek BSP ma być niejako promowany, aby na dobre zagościć w ekosystemie gospodarczym i transportowym kraju.

Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD), a U-Space

Pierwszym zadaniem, przed którymi stoi CEDD to stworzenie infrastruktury lotniczej oraz teleinformatycznej, która zapewni najlepsze warunki do wykorzystania bezzałogowców latających na niskich wysokościach. Wiąże się to bezpośrednio z koncepcją U-Space, o której pisałem już jakiś czas temu na blogu. Co ważne, miesiąc po rozpoczęciu działalności, 19 października CEDD dołączył do Europejskiej Sieci Demonstratorów U-Space. Jest to organizacja, która zrzesza podmioty z Unii Europejskiej podobne do CEDD w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników w procesie rozwoju branży BSP, szczególnie w zakresie świadczenia usług przez drony na niskich wysokościach (tj. do 150 metrów wysokości). U-Space ma pozwalać na automatyczne, a w niedalekiej przyszłości również autonomiczne loty bezzałogowców dla celów komercyjnych.

Jak możemy przeczytać na oficjalnej stronie CEDD, U-Space jest to infrastruktura dla BSP, która ma w przyszłości umożliwiać bezkolizyjne, zintegrowane operacje z użyciem dronów w przestrzeni powietrznej, w szczególności operacje o charakterze komercyjnym, gospodarczym oraz państwowym. U-space to ekosystem, który docelowo ma umożliwić bezpieczne operacje bezzałogowcami na terenie Unii Europejskiej, bez względu na środowisko (miasto i poza miastami), typ przestrzeni powietrznej (również większe wysokości), rodzaj operacji (komercyjne i rekreacyjne), czy wielkość dronów.

Co ważne, Europejska Sieć Demonstratorów U-Space miała już swoją pierwszą konferencję. Odbyła się ona 14 listopada 2018 roku. Było to spotkanie networkingowe, na którym uczestnicy przedstawili swoje doświadczenia, a także plany na rozwój rynku BSP w swoim kraju. Swoje prezentacje wygłosili między innymi: instytucja zapewniająca służby ruchu lotniczego z Wielkiej Brytanii – NATS, Polska Agencja Żeglugi Powietrznej, Europejska Agencja Kosmiczna, szwajcarska władza lotnicza – FOCA, Eurocontrol oraz Ernst and Young. Jak widać, wszystkim podmiotom zainteresowanym branżą BSP zależy na szybkich działaniach. Niespełna po miesiącu od ogłoszenia przez europejską komisarz ds.  transportu Violetę Bulc powołania do życia Europejskiej Sieci Demonstratorów U-Space, odbyło się pierwsze spotkanie członków.

Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD) – kto może skorzystać?

Demonstrator jest dostępny i otwarty dla wszystkich użytkowników, którzy zechcą wziąć w nim udział i podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem. Udział w demonstratorze mogą wziąć zarówno podmioty dostarczające usługi z wykorzystaniem BSP jak i konstruktorzy, instytucje naukowe, instytucje samorządowe itp.

Centralnoeuropejski Demonstrator Dronów (CEDD) – podsumowanie

Podsumowując, w Polsce powstają coraz lepsze warunki do rozwoju branży bezzałogowych statków powietrznych. Utworzenie CEDD, a także jego dołączenie do europejskiego podmiotu zrzeszającego podobne ośrodki jest wielkim krokiem naprzód, jeżeli chodzi o branżę dronową w Polsce, a także w całej Unii Europejskiej. Miejmy nadzieję, że tempo prac nie spadnie i niedługo będziemy mogli wprowadzać koncepcję U-Space w życie. Z pewnością rynek BSP jest na początku swojego rozwoju i drony będą zdobywać coraz większą popularność. Tym samym, ich zastosowania również będą coraz szersze. Oby tylko unijny i krajowy prawodawca nadążył za zmianami, które mają miejsce w branży BSP. O wszelkich nowych projektach legislacyjnych będę informować na bieżąco na blogu.

Dron w firmie – rozliczenia i wymagania

Adw. Kamil Wasilewski23 listopada 2018Komentarze (0)

Rynek dronów powiększa się z dnia na dzień. Coraz więcej osób prywatnych posiada drony. Ten trend dotyczy także przedsiębiorców, którzy inwestują w bezzałogowce dla rozmaitych korzyści. Już nawet w Polsce istnieje sporo przedsiębiorstw, które tylko i wyłącznie zajmują się dronami. Sprzedają je, serwisują oraz wykorzystują w takich branżach jak: reklama, fotografia, rolnictwo, geodezja itp. Bardzo możliwe zatem, że Twoja firma również będzie potrzebować drona w niedalekiej przyszłości. Taki zakup wiąże się z koniecznością rozliczenia zakupu drona do firmy. Ponadto, użytkowanie drona wymaga dopełnienia kilku, niezwykle ważnych, formalności.

Rozliczenie zakupu drona a koszty uzyskania przychodu

Koszty uzyskania przychodu to wydatki, jakie ponosi podatnik w celu uzyskania przychodu z poszczególnego źródła. W żadnej ustawie nie znajdziemy jednak katalogu wydatków, które można kwalifikować jako koszty uzyskania przychodu. Można znaleźć jedynie kategorię wydatków, które nie mogą być uznawane za koszty uzyskania przychodu. Z praktyki oraz orzecznictwa można śmiało wnioskować, iż kosztami uzyskania przychodu są wydatki, które mają bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poniesienie może mieć wpływ na osiągnięty przychód. Wykazanie tego związku jest obowiązkiem podatnika. W tej materii jednak przepisy nie są wystarczająco jasne. Dlatego też w praktyce okazuje się często, że również wydatki, które wpływają na uzyskanie przychodów w sposób pośredni, są kosztem uzyskania przychodów. Kosztem uzyskania przychodów są także takie wydatki, które co prawda nie skutkują bezpośrednio zwiększeniem przychodów podatnika, ale pozwalają mu na utrzymanie istniejącego źródła przychodów i uzyskiwanie z niego przychodów na niezmienionym poziomie.rozliczenie zakupu drona

Z uwagi na konieczność uzasadnienia wydatku, jakim jest zakup drona, należy jeszcze przed jego zakupem zastanowić się nad celem, dla którego pozyskujemy drona. Oprócz przygotowania faktycznego uzasadnienia warto przed zakupem rozszerzyć swoją działalność o odpowiednie PKD, w którym może zawierać się używanie drona.

Z doświadczenia mogę wymienić kilka przykładowych powodów, dla których przedsiębiorcy kupują drona na firmę. Są to m.in.:

  • przypadki filmowania i robienia zdjęć bezzałogowcem, czy to w celu promocji własnej firmy, czy wykonywania usług dla klientów,
  • sytuacje korzystania z drona w budownictwie celem dotarcia do trudno dostępnych miejsc bez rusztowania, lub wykonania odpowiednich pomiarów,
  • rozprowadzanie oprysków w rolnictwie przy użyciu drona,
  • skanowanie terenu przez geodetów,
  • dalsza odsprzedaż dronów.

Uzasadnienie zakupu drona będzie się różnić w zależności od tego, czy ma on np. usprawnić działanie Twojego przedsiębiorstwa, czy dron ma służyć do świadczenia usług klientom, tj. ma generować zyski.

Ewidencja środków trwałych – amortyzacja

Ewidencja środków trwałych służy do rejestrowania zakupionych środków trwałych dla celów działalności gospodarczej. W ewidencji ujmowane są środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne, których wartość przekracza 10 000 zł netto (dla czynnych podatników VAT), a ich okres użytkowania wynosi więcej niż 1 rok. Zgodnie z prawem, dron to śmigłowiec (symbol 781), który znajduje się na liście Klasyfikacji Środków Trwałych. Umieszczając drona w tej ewidencji możemy poddać go amortyzacji, jeżeli łącznie spełnia on następujące warunki:

  • stanowi własność lub współwłasność przedsiębiorcy, bądź został nabyty lub wytworzony we własnym zakresie,
  • jest kompletny i zdatny do użytku,
  • przewidywane okres jego użytkowania to dłużej niż rok,
  • wykorzystywany jest na potrzeby związane z działalnością gospodarczą.

Amortyzacji możemy dokonać na 2 sposoby. Może to być:

  1. amortyzacja liniowa – w tym wypadku korzystamy ze stawki amortyzacji w wysokości 14%, która podlega stopniowemu zaliczeniu wydatku w koszty uzyskania przychodu począwszy od miesiąca następującego po miesiącu wprowadzenia drona do użytkowania,
  2. amortyzacja jednorazowa – pozwala ona na zaliczenie całego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu w miesiącu jego dokonania.

Amortyzacja jednorazowa jest jednak dostępna tylko dla niektórych podmiotów, które spełniają następujące warunki:

  • rozpoczęli prowadzenie działalności gospodarczej w danym roku podatkowym,
  • posiadają status małego podatnika (tj. wartość przychodu brutto w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła 1 200 000 euro).

Dodatkowo, w danym roku podatkowym, wartość wszystkich amortyzacji jednorazowych nie może przekroczyć 50 000 euro.

W przypadku dronów o wartości początkowej poniżej 10 000 zł, zakup można zakwalifikować jako koszt uzyskania przychodu w danym miesiącu bez konieczności dokonywania amortyzacji. Niemniej jednak, dalej trzeba go umieścić w ewidencji środków trwałych, jeżeli przewidywany czas jego użytkowania wynosi dłużej niż rok.

Ewidencja wyposażenia – zakup drona na firmę

W przypadku dronów o wartości początkowej przekraczającej 1 500 zł i przewidywanym czasie użytkowania krótszym niż rok, taki zakup należy ująć w ewidencji wyposażenia. Następnie zakup traktujemy jako koszt uzyskania przychodu w konkretnym miesiącu.

Korzystanie z drona w firmie – wymagania

rozliczenie zakupu drona

Przede wszystkim, wykorzystując drona w ramach swojej działalności gospodarczej, należy pamiętać, że operator drona musi posiadać świadectwo kwalifikacji UAVO. Dodatkowo, korzystanie z drona w ramach firmy wiąże się z obowiązkiem posiadania ubezpieczenia OC. Ponadto osoba sterująca dronem musi przejść szereg badań przed rozpoczęciem latania. Kolejnym punktem jest konieczność posiadania w firmie określonych procedur, które będą stosowane podczas korzystania z bezzałogowca. Przepisy w tym zakresie są coraz bardziej szczegółowe i należy to sprawdzać na bieżąco. W celu zwiększania bezpieczeństwa, wymagania stawiane operatorom dronów stale się zwiększają.

Dron w firmie – podsumowanie

Jak widać, zakup drona i zaksięgowanie tego wydatku nie jest zbyt skomplikowane. Procedura wygląda podobnie, jak przy innych przedmiotach kupowanych na firmę. Jeżeli chodzi jednak o wymagania względem osoby sterującej, są one spore i wiążą się z dodatkowymi – często niemałymi – kosztami. Przed zakupem drona należy zatem rozważyć wszystkie za i przeciw oraz spróbować oszacować wynik finansowy biorąc pod uwagę cenę bezzałogowca oraz koszt szkolenia pracownika i ustalania procedur.

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną dronem

Adw. Kamil Wasilewski17 października 2018Komentarze (0)

Nie można zaprzeczyć, że praktycznie z dnia na dzień drony zyskują coraz większą popularność. Kupno drona i nauka jego sterowania to nic wielkiego. Biorąc pod uwagę tak dużą i łatwą dostępność bezzałogowców, należy stwierdzić, że niektórzy operatorzy mogą świadomie bądź nieświadomie dokonać szkody. Może to być zarówno uszkodzenie mienia, jak i zranienie osoby. Dlatego też, tak ważnym aspektem jest używanie drona prawidłowo i bezpiecznie. W tym wpisie chciałbym przybliżyć informacje o tym, jak wygląda odpowiedzialność użytkownika drona ze strony prawnej, czyli za co i kiedy i na jakiej zasadzie odpowiada.

Zasady odpowiedzialności cywilnej – teoria

W polskim prawie cywilnym wyróżniamy następujące zasady (podstawy) odpowiedzialności cywilnej:

  1. zasadę winy – jest najczęściej występującą podstawą odpowiedzialności. Pomimo braku definicji winy w ustawie, możemy ją intuicyjnie rozumieć jako bezprawne działanie naruszające pewne wymogi i zasady obowiązujące w stosunkach międzyludzkich. Winę badamy zawsze w odniesieniu do sprawcy czynu i możemy ją przypisać jedynie wtedy, gdy działał on z pewnym rozeznaniem i mógł przewidzieć skutki swojego zachowania.
  2. zasadę ryzyka – w tym przypadku odpowiadamy za wszelkie skutki swojego działania, bez względu na to, czy ponosimy za nie winę. Z uwagi na tak szeroki zakres odpowiedzialności, tę zasadę stosujemy wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie, np. odpowiedzialność za zawalenie się budowli.
  3. zasadę słuszności – jest ona stosowana bardzo rzadko i przejawia się w sytuacjach, gdy mimo braku winy po stronie sprawcy, poszkodowanemu należy się odszkodowanie biorąc pod uwagę np. jego stan majątkowy, czy zdrowotny.

Zasady odpowiedzialności operatorów dronów za szkody

Drony w polskim prawie są uznawane za statki powietrzne, a zatem podlegają bezpośrednio ustawie Prawo lotnicze. Ta z kolei w art. 206 stanowi, że odpowiedzialność za szkody spowodowane ruchem statków powietrznych podlega przepisom prawa cywilnego o odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy posługiwaniu się mechanicznymi środkami komunikacji poruszanymi za pomocą sił przyrody. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność operatorów dronów jest taka sama, jak odpowiedzialność osób prowadzących pojazdy mechaniczne, np. samochody. Odpowiedzialność tej grupy podmiotów jest opisana w art. 435 i 436 kodeksu cywilnego. Jest to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Przekładając treść tych artykułów na sytuacje operatorów dronów, ich odpowiedzialność kształtuje się następująco.

Osoba sterująca dronem odpowiada za wszystkie szkody wyrządzone na osobach lub mieniu, chyba że:

  • szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej (np. nagły porywisty wiatr – w tym przypadku sytuacja nie jest jasna, bowiem należy pamiętać, że użytkując drona należy brać pod uwagę warunki meteorologiczne, o czym później),
  • szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanego lub innej osoby, za którą nie ponosimy odpowiedzialności (np. jeżeli poszkodowany specjalnie rzucał w czymś w drona, a w efekcie rzecz ta uległa zniszczeniu albo jeżeli ktoś przeszkadzał nam w sterowaniu drona).

Trzeba również podkreślić, że odpowiedzialność ponosi osoba sterująca dronem w chwili wyrządzenia szkody, a nie właściciel drona.

Odpowiedzialność w przypadku zderzenia się w powietrzu

W przypadku, gdy nasz dron zderzy się z innym bezzałogowcem, również odpowiadamy tak jak kierowcy, np. samochodów, a zatem w tej sytuacji –  na zasadzie winy. Przy wypadku bowiem odpowiedzialność na zasadzie ryzyka nie miałaby racji bytu. W razie zderzenia odpowiedzialność ponosi zatem osoba, która latała swoim dronem w sposób nieprawidłowy (czy to naruszając przepisy prawne, czy wymogi bezpieczeństwa lub zdrowego rozsądku).

odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną dronem

Jak sterować dronem, aby nie naruszać porządku prawnego?

W celu zminimalizowania możliwości wystąpienia winy po naszej stronie, a w efekcie uniknięcia odpowiedzialności za szkody spowodowane przez naszego bezzałogowca należy przynajmniej stosować się do zasad określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 8 sierpnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków (Dz.U. 2016 poz. 1317). Zgodnie z postanowieniami tego aktu prawnego, operator wykonujący loty VLOS (w zasięgu wzroku) dronem o masie nieprzekraczającej 150 kg, powinien:

  1. utrzymywać kontakt wzrokowy nieuzbrojonym okiem z modelem latającym w celu określenia jego położenia względem operatora i w przestrzeni powietrznej oraz zapewnienia bezpiecznej odległości od innych statków powietrznych, przeszkód, osób, zwierząt lub mienia;
  2. zapewnić w każdej fazie lotu bezpieczną odległość poziomą od osób, mienia lub innych użytkowników przestrzeni powietrznej na wypadek awarii lub utraty kontroli nad modelem latającym;
  3. zachować odległość poziomą nie mniejszą niż 100 m od granic zabudowy miejscowości, miast, osiedli lub od zgromadzeń osób na wolnym powietrzu;
  4. zachować odległość poziomą nie mniejszą niż 30 m od osób, pojazdów, obiektów budowlanych niebędących w dyspozycji lub pod kontrolą operatora;
  5. uwzględnić warunki meteorologiczne, strukturę i klasyfikację przestrzeni powietrznej oraz informacje o ograniczeniach w ruchu lotniczym;

W przypadku drona nieprzekraczającego 0,6 kg masy całkowitej nie musimy ponadto stosować się do pkt 3 i 4.

Ponadto, w tym samym akcie prawnym, możemy przeczytać, że taki operator:

  1. zachowuje szczególną ostrożność, unika wszelkiego działania lub zaniechania, które mogłoby:
    a) spowodować zagrożenie bezpieczeństwa, w tym zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego,
    b) utrudniać ruch lotniczy,
    c) zakłócić spokój lub porządek publiczny, oraz
    d) narazić kogokolwiek na szkodę;
    2) steruje modelem latającym w sposób umożliwiający uniknięcie kolizji z innym statkiem powietrznym;
    3) zapewnia, że model latający, którym wykonuje lot, daje pierwszeństwo drogi załogowym statkom powietrznym;
    4) ponosi odpowiedzialność za decyzję o wykonaniu lotu oraz jego poprawność, a wyznaczenie i udział obserwatora
    w wykonywaniu lotów nie zwalnia go z odpowiedzialności za bezpieczeństwo wykonywanych operacji lotniczych;
    5) używa modelu latającego oraz urządzeń sterujących zgodnie z zaleceniami i ograniczeniami określonymi przez producenta,
    jeżeli zostały opublikowane;
    6) przed lotem dokonuje kontroli stanu technicznego modelu latającego;
    7) wykonuje loty jedynie modelem latającym, który jest sprawny technicznie.

Ubezpieczenie OC operatora drona

Dodatkową możliwością zabezpieczenia się jest wykupienia ubezpieczenia OC obejmującego szkody wyrządzone przez naszego drona. Posiadając OC to ubezpieczyciel pokryje wszystkie szkody, które wyrządzimy latając dronem. W tym przypadku, jak zawsze, należy uważnie przeczytać Ogólne Warunki Ubezpieczenia. Następnie trzeba zdecydować, czy faktycznie to ubezpieczenie będzie odpowiadało potencjalnym sytuacjom, którą mogą się nam przydarzyć.

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną dronem – podsumowanie

Biorąc pod uwagę fakt, że wykonując loty rekreacyjne dronami nie potrzebujemy do tego żadnych uprawnień oraz licencji, stwierdzić należy, że do bezpieczeństwa powinniśmy przykładać szczególną wagę. Mając świadomość, że nasz dron może wyrządzić naprawdę duże szkody, musimy zadbać o każdy najmniejszy element, aby nie pociągnięto nas do odpowiedzialności cywilnej – nie mówiąc już o karnej. Chociaż odpowiedzialności na zasadzie ryzyka nie można wyłączyć, to z pewnością zachowując odrobinę zdrowego rozsądku, można zminimalizować możliwość wystąpienia sytuacji, w której będzie zmuszeni odpowiadać za szkodę wyrządzoną przez sterowanego przez nas drona.