Nowe wyzwania prawne dla użytkowników dronów – propozycje EASA oraz koncepcja „U-space”

Trudno na dzień dzisiejszy wymienić dziedzinę, w której drony nie będą miały zastosowania. Z raportu Instytutu Mikromakro wynika, że wartość tego sektora w Polsce wynosi nieco ponad 200 mln zł. W najbliższych latach rynek bezzałogowych statków rozwinie się jeszcze bardziej. Eksperci szacują, że do 2025 roku w przestrzeni powietrznej Unii Europejskiej ma latać przeszło 400 tysięcy profesjonalnych dronów. Nie budzi, zatem zdziwienia fakt, iż od kilku lat Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego – European Aviation Safety Agency (dalej jako „EASA”) prowadzi prace mające na celu stworzenie wspólnotowych jednolitych przepisów prawnych regulujących latanie dronami we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Przypomnieć należy, że do tej pory przepisy EASA dotyczyły wyłącznie maszyn o masie ponad 150 kilogramów. Natomiast prawo w kwestii użytkowania zwykłych dronów jest regulowane indywidualnie w każdym państwie członkowskim. W Polce jest to głównie ustawa Prawo lotnicze oraz kilka innych rozporządzeń, które zawierają bardziej sprecyzowane zapisy odnośnie rodzajów lotów. Warto nadmienić, że polskie prawo dronowe jest oceniane za granicą jako jedno z najlepszych. W związku z tym, że każde z państw członkowskich inaczej reguluje zasady latania dronami w konsekwencji powoduje to znaczne rozbieżności między krajami w zakresie zasad latania i wymagań dla pilotów. Dlatego też, zgodnie z najnowszym projektem EASA, zostaną opracowane jednolite przepisy prawne dotyczące dronów dla wszystkich państw Unii Europejskiej.

Propozycje EASA

W maju bieżącego roku Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego opublikowała projekt dokumentu pt. „Wprowadzenie ram regulacyjnych dotyczących posługiwania się dronami.” Dokument ten ma stanowić podstawę do dalszych prac przez Unię Europejską nad rozporządzeniem regulującym zasady latania dronami. Do najważniejszych propozycji EASA należą m.in. podział lotów dronami na trzy kategorie:

  1. Otwartą – obejmować będzie loty najmniej ryzykowane wykonywane w zasięgu wzroku operatora poniżej 120 metrów wysokości i przy użyciu drona o wadze maksymalnie do 25 kilogramów. Loty w pobliżu ludzi będą mogły odbywać się w odległości nie mniejszej niż 20 metrów. Użytkownicy dronów  o wadze ponad 900 gram w celu wykonywania lotów będą musieli zdać egzamin teoretyczny online. Z obowiązku tego zwolnienia zostaną użytkownicy dronów o masie poniżej 900 gram.
  2. Specjalną – kategoria ta obejmuje wszystkie loty dronami, które nie spełniają kryteriów kategorii otwartej. Przed wykonaniem lotu pilot będzie musiał przeprowadzić analizę ryzyka planowanego lotu. Następnie pilot wyśle analizę ryzyka wyznaczonemu organowi nadzorującemu. W zależności od poziomu ryzyka, pilot będzie mógł latać bez czekania na zezwolenie lub jeśli poziom ryzyka będzie wysoki, operator będzie musiał poczekać na zatwierdzenie jego lotu.W rozporządzeniu przewidziano możliwość ubiegania się o specjalny europejski certyfikat umożliwiający odpowiednio przeszkolonym operatorom dronów autoryzację wykonywania lotów wysokiego ryzyka. EASA w późniejszym okresie opublikuje standardowe zagrożenia i wytyczne do analizy ryzyka.
  3. Certyfikowaną – piloci, którzy chcą latać w tej kategorii będą musieli przejść szczegółowy proces certyfikacji. Na chwile obecną nie wiadomo jeszcze jak będzie wyglądał proces uzyskania certyfikatu i kto będzie odpowiedzialny za jego wydanie. Najprawdopodobniej będzie to sama Agencja. Kategoria ta obejmuje loty dronami o masie ponad 25 kilogramów poza zasięgiem wzroku w zatłoczonej przestrzeni powietrznej wykorzystywane do szczególnego rodzaju operacji łączących się z największym ryzykiem.

Kolejną propozycją jest wyposażenie każdego drona w elektroniczny system identyfikacji umożliwiający na przekazywanie w formie cyfrowej danych obejmujących w szczególności informacje o operatorze drona, jego rejestracji, klasie, jego aktualnej pozycji geograficznej i wysokości na jakiej się znajduje. Drony ważące powyżej 250 gramów oraz ich operatorzy podlegać będą obowiązkowi rejestracji. Ponadto każdy dron będzie również wyposażony  w system geofencingu, którego zadaniem będzie uniemożliwienie latania nad określonym terytorium np. lotniskiem. Przewiduje  się również, że państwa członkowskie będą miały prawo wyznaczyć strefy, w których loty będą zakazane lub w znaczny stopniu ograniczone. Dla producentów dronów EASA wprowadza obowiązek załączenia do każdego drona ulotki wraz informacją o bezpieczeństwie obsługi, w tym o sposobie i obszarach w których można latać.

Proces legislacyjny

12 sierpnia br. zakończył się proces konsultacji społecznych dotyczących nowych propozycji. Uwagi zgłaszać mogły zarówno instytucje, firmy jak i osoby indywidualne zainteresowane tematem. Następnie projekt zaproponowany przez EASA zostanie poddany ewentualnym zmianom, po czym przekazany do Komisji Europejskiej a ta rozpocznie dopiero właściwy proces legislacyjny. Nie wiadomo do końca, kiedy nowe rozporządzenie wejdzie w życie. Planowa data to połowa 2018 r. Następnie państwa członkowie będą miały 2-3 lata na wdrożenie nowych przepisów.

Koncepcja „U-space”

W czerwcu 2017 roku poznaliśmy przedstawiony przez Komisję Europejską wstępny plan zarządzania ruchem dronów na małych wysokościach tzw. koncepcję „U-space”. Z dokumentu tego wynika, że U- space będzie nie tylko określonym rodzajem przestrzeni powietrznej do 150 metrów wysokości, ale także zbiorem procedur i usług zapewniających bezpieczny ruch wielu dronów w tej przestrzeni. Celem U – space będzie ułatwienie wszelkiego rodzaju lotów dronów począwszy od prostych lotów po skomplikowane misje. Usługi U-space będą skierowane zarówno do podmiotów prywatnych jak i publicznych. W skład U-space będą wchodziły trzy podstawowe usługi: system elektronicznej rejestracji dronów, system identyfikacji elektronicznej dronów oraz system geofencingu, czyli ograniczający elektronicznie ruch dronów w określonych obszarach. Elektroniczna rejestracja i identyfikacja będzie dotyczyć każdego drona o masie powyżej 250 gramów.  Zdaniem Unii Europejskiej w przyszłości w powietrzu będzie również tłoczono jak teraz na ulicach i stąd już teraz należy podjąć prace nad wprowadzeniem kompleksowego systemu zarządzania ruchem dronów.

****

Podobał ci się ten wpis? Udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona napisz do mnie na  k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.

DroneTech 2nd World Meeting

Kamil Wasilewski11 września 2017Komentarze (0)

Miło jest mi poinformować o tym, że zostałem zaproszony do grona Prelegentów podczas DroneTech 2nd World Meeting organizowanego w Toruniu w dniach 5-6 października. Jest to międzynarodowe spotkanie naukowców, biznesmenów i pasjonatów wszystkiego, co związane jest z nowoczesnymi technologiami bezzałogowymi.

Będę miał przyjemność wygłosić wykład pt. „Nowe wyzwania prawne dla użytkowników dronów – propozycje EASA oraz koncepcja „U – space”.

Do zobaczenia:)

Czy można zestrzelić drona?

Kamil Wasilewski27 lipca 2017Komentarze (0)

W USA nie można zestrzelić drona

Chyba każdy miłośnik drona słyszał historię Pana Merideth, lat 47, który mieszka w Hillview w Kentucky i lubi strzelać do dronów.  Kiedy bezzałogowy samolot unosił się nad jego domem, gdzie obok w ogródku opala się jego nastoletnia córka, Pan William wyciągnął karabin i zestrzelił drona. Sprawa znalazła swój finał w sądzie. Jej wynika jeszcze nie jest znany. Nasuwa się, zatem pytanie czy można zestrzelić drona w Polsce? Jeżeli tak to, w jakich okolicznościach?

Naruszenie prawa posiadania nieruchomości przez drona

Latając dronem nad posiadłością sąsiada możemy zgodnie z treścią art. 342 kodeksu cywilnego narazić się z jego strony na zarzut samowolnego naruszenia jego prawa do posiadania nieruchomości.  Naruszeniem posiadania jest wkroczenie przez jakikolwiek podmiot w sferę faktycznego władztwa nad rzeczą sprawowanego przez posiadacza w taki sposób, że władztwo to nie może być sprawowane przez posiadacza w dotychczasowym zakresie. Przełóżmy to na język nieprawniczy:)

Częste przeloty drona nad nieruchomością na dość niskiej wysokości moim zdaniem można uznać za samowolne naruszenie posiadania. Nie będzie już takim naruszeniem latanie dronem na dużych wysokościach.  Niestety trudno określić w metrach te wysokości. Zgodnie z przepisami prawa nie ma jasno sprecyzowanej granicy w tym zakresie. Naruszeniem posiadania będzie też niezależnie od wysokości dłuższe „zawiśnięcie dronem” nad nieruchomością sąsiada.

Co w takim przypadku może zrobić właściciel nieruchomości? Czy może zestrzelić drona?

Zgodnie z treścią art. 343 § 1 kodeksu cywilnego sąsiad może zastosować obronę konieczną, ażeby odeprzeć samowolne naruszenie posiadania. Obrona konieczna, jak wynika z jej nazwy, musi być dostosowana do stopnia zagrożenia posiadania. W związku z tym nie możemy uszkodzić lub zniszczyć drona, a tym bardziej do niego strzelać. W zamian za to można zagrozić operatorowi drona wezwaniem odpowiednich służb, jeżeli natychmiast nie opuści Naszej nieruchomości.  Ostatnio wiele również uwagi poświęca się urządzeniom zakłócającym łączność z dronem, jednakże posługiwanie się nimi grozić może odpowiedzialnością karną  z art. 208 prawa telekomunikacyjnego. Zgodnie z tym przepisem jeżeli ktoś bez wymaganego pozwolenia używa urządzenia radiowego nadawczego lub nadawczo-odbiorczego, podlega karze grzywny w wysokości do 1000 złotych. Natomiast czyni to w sposób uporczywy, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Zatem odradzam korzystanie z tego typu urządzeń do walki z dronami.

Teoretycznie można wyobrazić sobie taką sytuację, że nad Naszą nieruchomości lata dron wyposażony w broń i zaczyna strzelać do Nas. Wówczas zgodnie z zasadą obrony koniecznej dopuszczalne byłoby zestrzelić drona. Wydaję się jednak, że taka sytuacja jest mało prawdopodobna.

Odpowiedzialność karna za zestrzelenie drona

Podejmując walkę z dronami musimy pamiętać o tym, aby nie odpowiadać karnie za uszkodzenie maszyny.  Zgodnie bowiem z treścią art. 124 § 1 kodeksu wykroczeń kto cudzą rzecz umyślnie niszczy, uszkadza lub czyni niezdatną do użytku, jeżeli szkoda nie przekracza 1/4 minimalnego wynagrodzenia (obecnie 500 zł), podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Jeżeli zniszczmy drona, który kosztuje ponad 501 zł to popełnimy przestępstwo z art. 288 § 1 kodeksu karnego, za które grozi kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

Warto także wspomnieć, że powyższe przepisy i ograniczenia nie dotyczą służb specjalnych. Zgodnie z nową ustawą  z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych służby specjalne w określonych sytuacjach mają prawo zestrzelić drona. 

Ps. Powyższe informacje są oczywiście dla tych co posiadają wymagane  przepisami prawa zezwolenie na posiadanie broni. Jeżeli takiego pozwolenia nie posiadasz i zaczniesz strzelać do drona to popełnisz przestępstwo z art. 263 § 2 kodeksu karnego. Zgodnie z jego treścią  „Kto bez wymaganego zezwolenia posiada broń palną lub amunicję, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”  Zatem dwa razy zastanów się czy warto strzelać do drona.

****

Podobał ci się ten wpis? Udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona napisz do mnie na  k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.

 

W ostatnim artykule pisałem Tobie o tym czy za pomocą drona można filmować albo fotografować inne osoby. Jak pamiętasz wspólnie doszliśmy do wniosku, że oczywiście jest to dozwolone. Ustaliliśmy jednak, że zabronione jest (poza nielicznymi wyjątkami) rozpowszechnianie oraz publikowanie zdjęć lub filmików z udziałem tych osób bez ich zgody.

A co w przypadku, kiedy zakaz ten został złamany? Jakie konsekwencje prawne poniesie operator drona? Jakie prawa przysługują osobom, których wizerunek został bezprawnie użyty?  O tym dowiesz się poniżej.

Odpowiedzialność właściciela drona za naruszenie przepisów prawa autorskiego

Osobie, której wizerunek został bezprawnie rozpowszechniony przez użytkownika drona, przysługują roszczenia z ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zgodnie z treścią art. 78 ust. 1 osoba taka może żądać od właściciela drona zaniechania naruszania jej wizerunku. W razie dokonanego naruszenia użytkownik drona może zostać zobowiązany do usunięcia skutków naruszenia wizerunku poprzez złożenie stosownego oświadczenia o odpowiedniej treści (np. przeprosiny w prasie lub telewizji). Osoba której wizerunek został bezprawnie opublikowany może żądać także zapłaty sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę lub zobowiązać użytkownika drona  do zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Odpowiedzialność użytkownika drona na gruncie prawa cywilnego

W poprzednim artykule wspomniałem również o tym, że wizerunek osoby to dobro osobiste chronione także na gruncie prawa cywilnego. Zgodnie z treścią art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka jak wizerunek pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. W takim przypadku osoba, której wizerunek bezprawnie wykorzystano, może domagać się od użytkownika drona zgodnie z treścią art. 24 k.c. zaniechania korzystania z jego wizerunku. Ponadto pokrzywdzony może żądać usunięcia skutków naruszenia jego prawa poprzez w szczególności złożenie oświadczenia odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Naruszający prawo właściciel drona może zostać również zobowiązany do zapłaty zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.  Z powyższego wynika zatem, iż pomimo dwóch podstaw odpowiedzialności na gruncie prawa autorskiego i cywilnego, właściciel drona poniesienie tożsame konsekwencje prawne w przypadku rozpowszechniania filmików lub zdjęć z udziałem innych osób bez ich zgody.

Odpowiedzialność karna operatora drona

Właściciel drona, który bezprawnie opublikuje zdjęcie innej osoby bez jej zgody, może również ponieść odpowiedzialność karną. Zgodnie z treścią art. 116 ust. 1  ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych grozi za to kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.  Jeżeli użytkownik drona  osiąga zyski za rozpowszechnianie wizerunku innych osób oraz powiela materiały, może trafić do więzienia nawet na pięć lat. Jeżeli wizerunku osoby użyto do podszycia się pod nią (tzw. kradzież tożsamości) to za takie przestępstwo właścicielowi drona zgodnie z treścią art. 190a § 2 k.k. grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.

Reasumując właściciel drona, który rozpowszechnia zrobione za jego pośrednictwem zdjęcia lub filmiki z udziałem innych osób bez ich zgody naraża się zarówno na odpowiedzialność cywilną jak i karną. Nie mają zatem łatwego życia operatorzy dronów.

****

Podobał ci się ten wpis? Udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona napisz do mnie na  k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.

W ostatnich wpisach wspominałem Tobie o szerokich możliwościach zastosowania drona.  Jak pamiętasz za pomocą drona można filmować albo fotografować inne osoby. Czy zdobyte w ten sposób materiały możemy później legalnie wykorzystać?

Nie wiem czy wiesz, ale wizerunek innej osoby jest to dobro osobiste, które podlega ochronie prawnej. Rozpowszechnianie takiego wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej.

Zezwolenia takiego natomiast nie wymaga rozpowszechnianie wizerunku:

  1. osoby powszechnie znanej, jeżeli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, w szczególności politycznych, społecznych, zawodowych;
  2. osoby stanowiącej jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, publiczna impreza.

Oznacza to zatem, że jeżeli zamierzasz rozpowszechniać wykonane za pomocą drona filmik lub zdjęcie z udziałem osób na nim utrwalonych, musisz posiadać ich zgodę na rozpowszechnienie tego filmiku lub zdjęcia.  Ewentualnie można publikować (rozpowszechniać) film lub zdjęcie z innymi osobami, jeśli tej osobie zapłacono wynagrodzenie za zgodę rozpowszechnienia materiału z jej wizerunkiem.

Reasumując za pomocą drona można filmować albo fotografować inne osoby. Jednakże, jeżeli nie posiadasz zgody tych osób lub nie zapłaciłeś im wynagrodzenia za zgodę, nie możesz rozpowszechniać oraz publikować filmików lub zdjęć z ich udziałem. Wyjątek stanowi filmik lub zdjęcie osoby powszechnie znanej, jeżeli  wykonano je w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych oraz osoby, która stanowi jedynie szczegół całości takiej jak zgromadzenie, krajobraz, impreza masowa.

A co grozi użytkownikom drona w przypadku kiedy taki filmik lub zdjęcie zostało rozpowszechnione niezgodnie z prawem? Temu tematowi poświęcę następny artykuł:)

*****

Podobał ci się ten wpis? Udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona napisz do mnie na  k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.