Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną dronem

Adw. Kamil Wasilewski17 października 2018Komentarze (0)

Nie można zaprzeczyć, że praktycznie z dnia na dzień drony zyskują coraz większą popularność. Kupno drona i nauka jego sterowania to nic wielkiego. Biorąc pod uwagę tak dużą i łatwą dostępność bezzałogowców, należy stwierdzić, że niektórzy operatorzy mogą świadomie bądź nieświadomie dokonać szkody. Może to być zarówno uszkodzenie mienia, jak i zranienie osoby. Dlatego też, tak ważnym aspektem jest używanie drona prawidłowo i bezpiecznie. W tym wpisie chciałbym przybliżyć informacje o tym, jak wygląda odpowiedzialność użytkownika drona ze strony prawnej, czyli za co i kiedy i na jakiej zasadzie odpowiada.

Zasady odpowiedzialności cywilnej – teoria

W polskim prawie cywilnym wyróżniamy następujące zasady (podstawy) odpowiedzialności cywilnej:

  1. zasadę winy – jest najczęściej występującą podstawą odpowiedzialności. Pomimo braku definicji winy w ustawie, możemy ją intuicyjnie rozumieć jako bezprawne działanie naruszające pewne wymogi i zasady obowiązujące w stosunkach międzyludzkich. Winę badamy zawsze w odniesieniu do sprawcy czynu i możemy ją przypisać jedynie wtedy, gdy działał on z pewnym rozeznaniem i mógł przewidzieć skutki swojego zachowania.
  2. zasadę ryzyka – w tym przypadku odpowiadamy za wszelkie skutki swojego działania, bez względu na to, czy ponosimy za nie winę. Z uwagi na tak szeroki zakres odpowiedzialności, tę zasadę stosujemy wyłącznie w przypadkach wskazanych w ustawie, np. odpowiedzialność za zawalenie się budowli.
  3. zasadę słuszności – jest ona stosowana bardzo rzadko i przejawia się w sytuacjach, gdy mimo braku winy po stronie sprawcy, poszkodowanemu należy się odszkodowanie biorąc pod uwagę np. jego stan majątkowy, czy zdrowotny.

Zasady odpowiedzialności operatorów dronów za szkody

Drony w polskim prawie są uznawane za statki powietrzne, a zatem podlegają bezpośrednio ustawie Prawo lotnicze. Ta z kolei w art. 206 stanowi, że odpowiedzialność za szkody spowodowane ruchem statków powietrznych podlega przepisom prawa cywilnego o odpowiedzialności za szkody wyrządzone przy posługiwaniu się mechanicznymi środkami komunikacji poruszanymi za pomocą sił przyrody. W praktyce oznacza to, że odpowiedzialność operatorów dronów jest taka sama, jak odpowiedzialność osób prowadzących pojazdy mechaniczne, np. samochody. Odpowiedzialność tej grupy podmiotów jest opisana w art. 435 i 436 kodeksu cywilnego. Jest to odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Przekładając treść tych artykułów na sytuacje operatorów dronów, ich odpowiedzialność kształtuje się następująco.

Osoba sterująca dronem odpowiada za wszystkie szkody wyrządzone na osobach lub mieniu, chyba że:

  • szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej (np. nagły porywisty wiatr – w tym przypadku sytuacja nie jest jasna, bowiem należy pamiętać, że użytkując drona należy brać pod uwagę warunki meteorologiczne, o czym później),
  • szkoda nastąpiła wyłącznie z winy poszkodowanego lub innej osoby, za którą nie ponosimy odpowiedzialności (np. jeżeli poszkodowany specjalnie rzucał w czymś w drona, a w efekcie rzecz ta uległa zniszczeniu albo jeżeli ktoś przeszkadzał nam w sterowaniu drona).

Trzeba również podkreślić, że odpowiedzialność ponosi osoba sterująca dronem w chwili wyrządzenia szkody, a nie właściciel drona.

Odpowiedzialność w przypadku zderzenia się w powietrzu

W przypadku, gdy nasz dron zderzy się z innym bezzałogowcem, również odpowiadamy tak jak kierowcy, np. samochodów, a zatem w tej sytuacji –  na zasadzie winy. Przy wypadku bowiem odpowiedzialność na zasadzie ryzyka nie miałaby racji bytu. W razie zderzenia odpowiedzialność ponosi zatem osoba, która latała swoim dronem w sposób nieprawidłowy (czy to naruszając przepisy prawne, czy wymogi bezpieczeństwa lub zdrowego rozsądku).

odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną dronem

Jak sterować dronem, aby nie naruszać porządku prawnego?

W celu zminimalizowania możliwości wystąpienia winy po naszej stronie, a w efekcie uniknięcia odpowiedzialności za szkody spowodowane przez naszego bezzałogowca należy przynajmniej stosować się do zasad określonych w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 8 sierpnia 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wyłączenia zastosowania niektórych przepisów ustawy – Prawo lotnicze do niektórych rodzajów statków powietrznych oraz określenia warunków i wymagań dotyczących używania tych statków (Dz.U. 2016 poz. 1317). Zgodnie z postanowieniami tego aktu prawnego, operator wykonujący loty VLOS (w zasięgu wzroku) dronem o masie nieprzekraczającej 150 kg, powinien:

  1. utrzymywać kontakt wzrokowy nieuzbrojonym okiem z modelem latającym w celu określenia jego położenia względem operatora i w przestrzeni powietrznej oraz zapewnienia bezpiecznej odległości od innych statków powietrznych, przeszkód, osób, zwierząt lub mienia;
  2. zapewnić w każdej fazie lotu bezpieczną odległość poziomą od osób, mienia lub innych użytkowników przestrzeni powietrznej na wypadek awarii lub utraty kontroli nad modelem latającym;
  3. zachować odległość poziomą nie mniejszą niż 100 m od granic zabudowy miejscowości, miast, osiedli lub od zgromadzeń osób na wolnym powietrzu;
  4. zachować odległość poziomą nie mniejszą niż 30 m od osób, pojazdów, obiektów budowlanych niebędących w dyspozycji lub pod kontrolą operatora;
  5. uwzględnić warunki meteorologiczne, strukturę i klasyfikację przestrzeni powietrznej oraz informacje o ograniczeniach w ruchu lotniczym;

W przypadku drona nieprzekraczającego 0,6 kg masy całkowitej nie musimy ponadto stosować się do pkt 3 i 4.

Ponadto, w tym samym akcie prawnym, możemy przeczytać, że taki operator:

  1. zachowuje szczególną ostrożność, unika wszelkiego działania lub zaniechania, które mogłoby:
    a) spowodować zagrożenie bezpieczeństwa, w tym zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lotniczego,
    b) utrudniać ruch lotniczy,
    c) zakłócić spokój lub porządek publiczny, oraz
    d) narazić kogokolwiek na szkodę;
    2) steruje modelem latającym w sposób umożliwiający uniknięcie kolizji z innym statkiem powietrznym;
    3) zapewnia, że model latający, którym wykonuje lot, daje pierwszeństwo drogi załogowym statkom powietrznym;
    4) ponosi odpowiedzialność za decyzję o wykonaniu lotu oraz jego poprawność, a wyznaczenie i udział obserwatora
    w wykonywaniu lotów nie zwalnia go z odpowiedzialności za bezpieczeństwo wykonywanych operacji lotniczych;
    5) używa modelu latającego oraz urządzeń sterujących zgodnie z zaleceniami i ograniczeniami określonymi przez producenta,
    jeżeli zostały opublikowane;
    6) przed lotem dokonuje kontroli stanu technicznego modelu latającego;
    7) wykonuje loty jedynie modelem latającym, który jest sprawny technicznie.

Ubezpieczenie OC operatora drona

Dodatkową możliwością zabezpieczenia się jest wykupienia ubezpieczenia OC obejmującego szkody wyrządzone przez naszego drona. Posiadając OC to ubezpieczyciel pokryje wszystkie szkody, które wyrządzimy latając dronem. W tym przypadku, jak zawsze, należy uważnie przeczytać Ogólne Warunki Ubezpieczenia. Następnie trzeba zdecydować, czy faktycznie to ubezpieczenie będzie odpowiadało potencjalnym sytuacjom, którą mogą się nam przydarzyć.

Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną dronem – podsumowanie

Biorąc pod uwagę fakt, że wykonując loty rekreacyjne dronami nie potrzebujemy do tego żadnych uprawnień oraz licencji, stwierdzić należy, że do bezpieczeństwa powinniśmy przykładać szczególną wagę. Mając świadomość, że nasz dron może wyrządzić naprawdę duże szkody, musimy zadbać o każdy najmniejszy element, aby nie pociągnięto nas do odpowiedzialności cywilnej – nie mówiąc już o karnej. Chociaż odpowiedzialności na zasadzie ryzyka nie można wyłączyć, to z pewnością zachowując odrobinę zdrowego rozsądku, można zminimalizować możliwość wystąpienia sytuacji, w której będzie zmuszeni odpowiadać za szkodę wyrządzoną przez sterowanego przez nas drona.

Nowe Rozporządzenie Bazowe Drony – wprowadzenie

Drony z dnia na dzień zyskują coraz większą popularność. Nic dziwnego, że ich zastosowanie jest bardzo szerokie, a będzie coraz szersze. Stosują je bowiem władze państwa, wojsko, osoby prywatne w celach komercyjnych lub modelarskich oraz firmy chcące usprawnić swoje działanie. Niestety nieodpowiedzialne użytkowanie dronów – świadome bądź nie – może prowadzić do wielu problemów lub nieszczęść. Zjawisko to zauważył również unijny ustawodawca, który zdecydował się gruntownie zmienić regulacje prawne odnośnie dronów i uchylić obowiązujące dotychczas rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 216/2008. Nowe Rozporządzenie Bazowe (które weszło w życie 11 września br.) wprowadza kilka ważnych elementów w przedmiocie użytkowania dronów, szczególnie tych, których masa przekracza 250 g. Ale wszystko po kolei 🙂

Nowe Rozporządzenie Bazowe Drony – treść

Treść nowego rozporządzenia jest dostępna pod tym linkiem:

https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32018R1139&from=pl

Całość ma jednak aż 122 strony, zatem domyślam się, że niewiele osób znajdzie czas na lekturę od deski do deski. Tym bardziej, że nie jest to konieczne. Najważniejsze zmiany spróbuję streścić poniżej. Jednocześnie trzeba mieć na uwadze, że jest to jedynie rozporządzenie bazowe. Oznacza to, że niejako w ramach jego uzupełnienia zostaną wydane jeszcze rozporządzenia wykonawcze, które będą zawierać szczegółowe regulacje w tym zakresie. Będą to:

  • Rozporządzenie delegowane w sprawie bezzałogowych statków powietrznych używanych w kategorii „otwartej” oraz operatorów bezzałogowych statków powietrznych (BSP) z państw trzecich, a także
  • rozporządzenie wykonawcze Komisji Europejskiej w sprawie reguł i procedur wykonywania operacji BSP.

(Nazwy powyższych rozporządzeń nie są oficjalne; jest to robocza wersja tłumaczenia Urzędu Lotnictwa Cywilnego)

Kolejną kwestią jest termin, od którego będą obowiązywać nowe przepisy. Na razie nie znamy tej daty, a musimy mieć na uwadze, że Państwa Członkowskie jeszcze dodatkowo mogą odroczyć stosowanie nowych przepisów na własnym terytorium. Także żadnych nagłych zmian nie ma, ale warto przygotować się na te, które nadchodzą.

Nowe Rozporządzenie Bazowe Drony – zakres regulacji

Nowe Rozporządzenie Bazowe dotyczy nie tylko dronów, ale całego lotnictwa cywilnego. Ponadto opisywana regulacja będzie modyfikować postępowanie nie tylko w kwestii latania/używania dronów. W artykule 2 możemy przeczytać, że rozporządzenie ma zastosowanie również do: projektowania i produkcji części do zdalnego sterowania statkami powietrznymi oraz obsługi technicznej i eksploatacji statków powietrznych. W dalszej części możemy przeczytać również, że przepisy Nowego Rozporządzenia Bazowego odnoszą się także do eksploatacji lotnisk, czy ochrony otoczenia lotnisk. Stwierdzić zatem należy, że zakres regulacji jest bardzo duży. Na rynku bezzałogowców jest to bezsprzecznie przełomowy akt, który po raz pierwszy reguluje tę materię kompleksowo na poziomie ponadnarodowym. Za jego sprawą zostaną ujednolicone przepisy w całej Unii Europejskiej.

Może się zatem wydawać, że przepisy rozporządzeń wykonawczych będą rewolucją dla każdego użytkownika drona. To się z pewnością okaże w niedalekiej przyszłości. Niemniej jednak lektura pkt 34 ze wstępu do Nowego Rozporządzenia Bazowego przemawia raczej za stałością i niewielką zmianą w zakresie lotów rekreacyjnych: „(…) w aktach delegowanych i wykonawczych dotyczących bezzałogowych statków powietrznych, przyjmowanych na podstawie niniejszego rozporządzenia, należy uwzględniać to, że takie modele statków powietrznych miały dotąd dobre wyniki w zakresie bezpieczeństwa(…)”. Wydźwięk cytowanego punktu jest jednoznacznie pozytywny i wskazuje, że w zakresie lotów rekreacyjnych, wykonywanych przez członków stowarzyszeń lub klubów modelarskich nie będzie drastycznych i rewolucyjnych zmian przepisów prawnych.

Co zmienia Nowe Rozporządzenie Bazowe?

Jak już wyżej wskazałem, nowe rozporządzenie nie wprowadza samo w sobie wielu zmian. Jednak analiza jego treści może wskazać ogólny zarys przyszłych przepisów oraz wskazać kierunek w jakim idą regulacje dotyczące dronów. Cel nowej regulacji jest już wskazany w Artykule 1 pkt 1 przedmiotowego rozporządzenia, który stanowi: „Podstawowym celem niniejszego rozporządzenia jest ustanowienie i utrzymanie wysokiego, jednolitego poziomu bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego w Unii.”

Jedną z najważniejszych zmian będzie obowiązek rejestracji operatorów użytkujących RPA (Remotely Piloted Aircraft – Bezzałogowy Statek Powietrzny) o masie powyżej 250 g. Cała procedura ma się odbywać online bez zbędnych formalności. Co ważne, podkreślam, że obowiązek ten dotyczy jedynie operatorów, a nie samych urządzeń. W związku z tym, w przypadku posiadania kilku dronów – rejestrujemy się raz. Nasz identyfikator będziemy mogli używać do każdego z posiadanych bezzałogowców. Unikalny numer rejestracyjny będzie składać się z 2 liter oznaczających państwo rejestracji oraz pozostałych 8 cyfr, np. PL12345678. Rejestr będzie zawierał podstawowe dane o operatorze, takie jak: imię, nazwisko, adres, e-mail i telefon. Wszystkie zawarte w nim informacje będą dostępne dla służb takich jak policja, czy nadzór lotniczy.

Drugą wartą uwagi zmianą są nowe kategorie operacji wykonywanych bezzałogowymi statkami powietrznymi. Do tej pory mogliśmy wyróżnić loty VLOS (Visual Line of Sight – loty w zasięgu wzroku)/BVLOS (Beyond Visual Line of Sight – poza zasięgiem wzroku), a także loty komercyjne/rekreacyjne. Wraz z Nowym Rozporządzeniem Bazowym drony będą latać w ramach 3 kategorii lotów:

  • otwartą, w której pojawi się pięć klas. Przyporządkowanie do klasy będzie zależeć od masy drona, jego prędkości, zastosowanych technologii bezpieczeństwa czy maksymalnej wysokości lotu. Każda z klas będzie posiadać przypisany katalog konkretnych operacji, które można wykonać, w jej zakresie,
  • specjalną, która odnosić się będzie do lotów przy wykorzystaniu specjalistycznych statków powietrznych zgodnie z wcześniej zatwierdzonymi przez nadzór lotniczy scenariuszami lotów,
  • certyfikowaną, obejmująca najbardziej zaawansowane technologicznie bezzałogowe statki powietrzne i skomplikowane operacje powietrzne.

W życie wejdzie jeszcze jedna zmiana, szczególnie ważna dla wszystkich posiadaczy UAVO (Unmanned Aerial Vehicle Operator – operator bezzałogowego statku powietrznego). W miejsce obecnych świadectw pojawią się certyfikaty. Jak można jednak wnioskować z treści rozporządzenia, będzie można (raczej bezproblemowo) przekształcać aktualne świadectwa w certyfikaty. Nie jest jednak wiadome, czy będą do tego potrzebne jakieś dodatkowe szkolenia, czy kursy.

Dodatkowo zostanie wprowadzone LUC – Light UAS Operator Certificate. Zmiana ta dotyczy operatorów znajdujących się w kategorii specjalnej, którzy posiadając LUC, nie będą musieli każdorazowo składać wniosku o autoryzację planowanych operacji.

Nowe Rozporządzenie Bazowe Drony – podsumowanie

Nowe Rozporządzenie Bazowe Drony

Zakres regulowanych zmian jest dużo szerszy, niż przedstawiony powyżej. Niemniej jednak, nie sposób opisać wszystkich planowanych usprawnień w zakresie prawa dronów. Tym bardziej, że, czekamy na rozporządzenia wykonawcze, które przesądzą o sytuacji prawnej operatorów dronów. Należy zatem czekać na pojawienie się ich treści. Na pewno skomentuję je na blogu.

****

Jeżeli uważasz, że wpis zawiera przydatne informacje dla użytkowników dronów, udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona, napisz do mnie na k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.

Kary za filmowanie dronem – wywiad

Adw. Kamil Wasilewski13 sierpnia 2018Komentarze (0)

Bez wątpienia filmowanie dronami z dnia na dzień zyskuje na popularności. Nagrywanie z wysokości jest bardzo atrakcyjne, a nauka obsługi bezzałogowca nie jest trudna. Jednakże przed przystąpieniem do używania drona należy zapoznać się z regulacjami prawnymi, które nakładają ograniczenia w tym zakresie, a także kary za filmowanie dronem. Niewielu użytkowników dronów ma bowiem świadomość, iż nieprzemyślane użycie drona oraz publikacja nagrania z drona może skończyć się nawet karą pozbawienia wolności do lat 3. Z uwagi na powyższe, gorąco zachęcam do lektury wywiadu, który udzieliłem dla portalu Monday News. W artykule poruszam m.in. na następujące zagadnienia:

  • Czy do nagrywania dronem musimy posiadać licencję?
  • W jakich miejscach korzystanie z drona jest zabronione?
  • Jak nagrywać, aby nie złamać przepisów?
  • Jakie są kary za filmowanie dronem?

Poniżej prezentuję Państwu fragment wywiadu:

– Trzeba też wiedzieć o tym, że podglądanie kogoś za pomocą latającego obiektu może stanowić naruszenie przepisów karnych – uzupełnia ekspert.

Chodzi o art. 190a kodeksu karnego, odnoszący się do uporczywego nękania, ale też o wzbudzanie poczucia zagrożenia lub istotne naruszanie prywatności. Za jego złamanie grozi do 3 lat pozbawienia wolności. Sfilmowana osoba ma również prawo oskarżyć operatora drona o złośliwe niepokojenie na podstawie art. 107 kodeksu wykroczeń. Wówczas sprawca może otrzymać nawet 1500 zł grzywny. Natomiast zgodnie z art. 51 kodeksu wykroczeń sterujący dronem może trafić do aresztu.

Cały wywiad można przeczytać na łamach portalu Forbes.pl TUTAJ.

kary za filmowanie dronem

****

Jeżeli uważasz, że wpis zawiera przydatne informacje dla użytkowników dronów, udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona, napisz do mnie na k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.

W dniu 12 czerwca br. Parlament Europejski przyjął projekt przepisów  dotyczących wspólnych  zasad latania dronami. Dodatkowo nowe przepisy regulują kwestię certyfikacji operatorów we wszystkich państwach członkowskich. Na dzień dzisiejszy loty dronami o masie do 150 kg każde z państw członkowskich reguluje we własnym zakresie. W konsekwencji tego producenci i operatorzy podlegają różnym wymogom w zakresie ich projektowania oraz zapewnienia bezpieczeństwa, co niewątpliwie hamuje rozwój rynku dronów. Tymczasem przewiduję się dynamiczny wzrost rynku dronów w ciągu najbliższych lat.

Unia Europejska stawia sobie po pierwsze za cel bezpieczeństwo ludzi.  Zgodnie z nowymi przepisami drony będą musiały być projektowane w taki sposób aby możliwym było wykluczenie ryzyka dla ludzi.  Drony także będą musiały być wyposażone w takie urządzenia jak wysokościomierz, możliwość określenia zmiany strefy geograficznej oraz maksymalne dopuszczalne odległości operacyjne, funkcje unikania kolizji i automatycznego lądowania.

W projekcie kładzie się też nacisk na szkolenie operatorów dronów. Zgodnie z przepisami obowiązkiem operatora drona będzie znajomość wszystkich przepisów dotyczących dronów oraz umiejętność ich bezpiecznego użytkowania. Wprowadza się również mechanizmy pozwalające na identyfikację dronów w postaci specjalnego ich oznaczenia.

Warto w tym miejscu dodać, iż od kilku lat również Europejska Agencja Bezpieczeństwa Lotniczego – European Aviation Safety Agency (dalej jako „EASA”) prowadzi prace mające na celu stworzenie wspólnotowych jednolitych przepisów prawnych regulujących latanie dronami we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

****

Podobał ci się ten wpis? Udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona napisz do mnie na  k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.

Jeżeli zamierzasz w najbliższym czasie odwiedzić Szwajcarię i przy okazji polatać dronem to uważaj, bo w niektórych sytuacjach może on zostać zestrzelony.  Jak donosi Rzeczpospolita prawnicy z Bazylei Jascha Schneider-Marfels i Sebastian Kaufmann przekonują, że zgodnie z ich interpretacją prawa, ludzie, którzy czują się inwigilowani przez drona znajdującego się nad ich przestrzenią prywatną, mają prawo zestrzelić go.

Operator drona, który łamie przepisy naruszając przestrzeń prywatną osoby trzeciej musi liczyć się z tym, że osoba, której naruszenie dotyczy może się bronić – np. strącając drona strumieniem wody lub strzelając do niego z broni – uważa Schneider-Marfels.

W jakich przypadkach można strzelać do drona w Szwajcarii

W ocenie prawników drona można strącić w celu ochrony swojej prywatności. Będzie ona naruszona np. wtedy gdy prywatny detektyw używa drona aby udowodnić zdradę małżonka. Swoją drogą takie rzeczy dzieją się również na naszym rodzimym podwórku.  Ostatnio w jednym z odcinków kultowego programu Zdrady taka sytuacja miała miejsce.

Drona można również zestrzelić również np. jeżeli konkurencja wykorzystuje go do złamania tajemnicy przedsiębiorstwa innej firmy i fotografuje lub nagrywa urządzenia lub proces produkcji który stanowi know – how firmy.

– Prawa osobiste są w tym wypadku ważniejsze niż prawo własności – mówi Schneider-Marfels. Warunkiem legalności takiego działania jest to, aby spadający dron nie wyrządził szkód żadnej osobie trzeciej.

Czy w Polsce można strzelać do dronów?

Na to pytanie odpowiedź znajdziesz tutaj.

 ****

Podobał ci się ten wpis? Udostępnij go innym. Jeżeli natomiast chcesz uzyskać pomoc prawną w związku używaniem drona napisz do mnie na  k.wasilewski@adwokatwasilewski.pl lub zadzwoń: 503 070 837.